Czy racjonalne wykorzystanie gleb Polski to program strategiczny? Drukuj

30.11.11 W działalności IUNG-PIB w Puławach splatają się 2 główne nurty; agrotechniczny i środowiskowy, powiązane szeregiem zależności i sprzężeń zwrotnych.
Nie ulega wątpliwości, ze racjonalne wykorzystanie gleb jest problemem o kluczowym znaczeniu. Wyznacza bowiem możliwości wykorzystania potencjału produkcyjnego rolnictwa i kierunki doskonalenia agrotechniki oraz decyduje o możliwościach zabezpieczenia samowystarczalności żywnościowej i zapotrzebowania surowcowego Polski.
Zainteresowanie problematyką racjonalnego gospodarowania glebami jest też odzwierciedleniem zjawisk i tendencji występujących współcześnie w Polsce, a zdeterminowanych przez zasady Wspólnej Polityki Rolnej UE i działania PROW 2007-2013.

Jest to także element operacyjny (realizacyjny) dyscypliny naukowej określanej jako „kształtowanie środowiska”, a zarazem jeden z priorytetowych kierunków działalności IUNG-PIB w zakresie problematyki środowiskowej. Spojrzenie na tą sferę działalności Instytutu skłania do sformułowania tezy, ze istnieją realne przesłanki do stworzenia programu strategicznego dotyczącego racjonalnego wykorzystania gleb Polski.
Zapewne jest to teza dyskusyjna. Jednak analiza działalności środowiskowej IUNG-PIB dostarcza argumentów, wskazujących na jej słuszność.

Działalność IUNG-PIB, a zwłaszcza Zakładu Gleboznawstwa Erozji i Ochrony gruntów, to m.in.:

  - dostrzeganie wszystkich funkcji gleb (produkcyjnej, siedliskowej, retencyjnej);
  - wskazywanie zagrożeń, które są wynikiem działalności rolniczej i pozarolniczej;
  - wyznaczanie obszarów wrażliwych, najsilniej narażonych na procesy degradacji gleb;
  - przedstawienie propozycji instrumentów organizacyjnych, prawnych i finansowych prowadzących do ograniczenia lub wyeliminowania zagrożeń.

Realizacja tych działań jest możliwa ponieważ IUNG-PIB posiada unikalny, stale wzbogacany o nowe warstwy informacyjne, Zintegrowany System Informacji o Przestrzeni Rolniczej Polski.
Zasoby informacyjne tego systemu pozwalają na takie przedsięwzięcia jak:
  a) charakterystyka ilościowa i jakościowa gleb Polski;
  b) wskazywanie specyficznych cech środowiska glebowego Polski i zróżnicowania regionalnego;
  c) identyfikacja i kwantyfikacja czynników ograniczających wykorzystanie potencjału produkcyjnego gleb Polski;
  d) wykonywanie analiz przestrzennych o różnym stopniu szczegółowości;
  e) modelowanie i prognozowanie przekształceń użytków rolnych Polski;
  f) wskazywanie zagrożeń dla środowiska glebowego i ich wieloaspektowych skutków;
  g) wskazywanie działań zapewniających racjonalne (optymalne) gospodarowanie glebami.

Wyniki badań i analiz IUNG-PIB, prowadzonych w ramach działalności statutowej, różnych projektów oraz programu wieloletniego, ustanowionego na lata 2011-2015 mogą stanowić (i stanowią) wsparcie dla działań praktycznych i decyzji w zakresie zarządzania środowiskiem glebowym Polski. I tu nasuwa się szereg pytań:
  1. Czy mogą też stanowić one przesłanki do budowy programu strategicznego?
  2. Jakie są podstawowe warunki stworzenia i realizacji takiego programu?
 3. Jakie są aktualne i perspektywiczne możliwości praktycznego wykorzystania wyników badań gleboznawczych (środowiskowych)?

Poszukiwanie odpowiedzi na te i podobne pytania będzie m.in. przedmiotem warsztatów naukowych realizowanych w ramach programu wieloletniego IUNG-PIB w roku bieżącym i latach następnych.
Zachęcam do systematycznego śledzenia informacji o warsztatach, zamieszczanych na stronie internetowej IUNG-PIB oraz do aktywnego uczestnictwa w tych spotkaniach.


                                                                                                                                   Z-ca Dyrektora ds. naukowych
                                                                                                                              w zakresie badań środowiskowych

                                                                                                                               Prof. dr hab. Stanisław Krasowicz